Kadın Yaşam Merkezleri: Depremden etkilenen kadınlar ve kız çocukları için bir yaşam merkezi

Aralık 2023’te Hatay ve Adana bölgelerinde kurulan Kadın Yaşam Merkezlerinden bugüne kadar depremden etkilen 6.500 kadın ve kız çocuğu yararlandı. Kadınlar ve çocuklar bu merkezlerde güvenli alanlara, desteğe ve güçlenme fırsatlarına erişti. Adana merkezli Kadın Özgürlük ve Eşitlik Derneği (KÖVED) tarafından, Kadın Koalisyonu iş birliği ve UN Women’ın desteğiyle kurulan bu Merkezler, kadınlar ve kız çocukları için dönüştürücü bir rol üstlenmiş; yerel kadın örgütlerinin insani yardım çalışmalarındaki önemli katkısını bir kez daha ortaya koymuştur.

Şubat 2023 depremlerinin ardından sosyal altyapının çöküşü özellikle kadınlar ve kız çocuklarının günlük yaşamlarını derinden etkiledi. Kadınların güvenli alanlara, psikososyal desteğe ve temel hizmetlere erişimi kısıtlandı. Kadınların acil ihtiyaçlarına yanıt olarak, depremden etkilenen bölgelerdeki kadınların sosyal hayata yeniden bağlanmalarını desteklemek amacıyla Kadın Yaşam Merkezleri kuruldu. 

“Kadın Yaşam Merkezleri, depremden etkilenen kadınların ihtiyaç ve beklentilerini merkeze alan bir yaklaşımla hayata geçirildi,” diyor KÖVED Yönetim Kurulu Üyesi Kadem Doğan. “Bu Merkezler; kadınların koruma ve hukuki hizmetlere erişebildiği, sosyal faaliyetlere katılabildiği ve güçlenme programlarından yararlanabildiği güvenli bir alan olarak tasarlandı,” diye ekliyor.

Yasemin Gezici ve Hatice Öztürk için Adana’daki Kadın Yaşam Merkezi’ne yaptıkları ziyaret hayatlarında bir dönüm noktası oldu. Gezici, “Buraya geldikten sonra yıllardır taşıdığım görünmez yükün farkına vardım,” diyor. Daha sonra merkezin destek ekibinde yer alan Öztürk ise, “İlk kez gerçekten dinlendiğimi, desteklendiğimi ve daha güçlü hissettiğimi fark ettim,” diye ekliyor. Merkez aracılığıyla bilgiye, dayanışmaya ve özgüvene erişen Gezici ve Öztürk, kendi yaşamlarını dönüştürürken, çevrelerindeki diğer kadınları da güçlenmeleri için cesaretlendiriyor.

Diğer Kadın Yaşam Merkezi Hatay’ın Samandağ ilçesinde bulunuyor. Samandağ Kadın Yaşam Merkezi, KÖVED ve Samandağ Kadın Dayanışma Derneği tarafından, Samandağ Belediyesi iş birliğiyle kuruldu. Merkezde kadınlar psikolojik ve hukuki danışmanlık alıyor ve beceri geliştirme faaliyetlerine katılıyor. KÖVED, UN Women desteğiyle, deprem bölgesinde kadınların hukuki hakları konusundaki farkındalığını artırmayı hedefleyen özel bir program da yürütüyor. Bugüne kadar 115 kadın, hukuki danışmanlık ve yönlendirme hizmetlerinden yararlanarak yasal hakları konusunda bilgi edindi. Merkeze gelen ve ev ziyaretleriyle ulaşılan kadınlara, şiddetle karşı karşıya kaldığı durumlarda koruma mekanizmalarına erişim konusunda bilgi verildi ve psikososyal destek sağlandı. Bu sayede 185 kadına ulaşıldı ve 38 kadına birebir hukuki danışmanlık sağlandı.

Merkeze gelen katılımcılardan biri Nurcan Hanım, “Burası depremden sonra adalete erişimimiz konusunda bize yardımcı oldu. Mirasla ilgili ya da rezerv alanla ilgili konularda bilgi aldık,” diyor.

Faaliyete geçtiği Aralık 2023’ten beri 2 bin 500’den fazla kadın ve çocuğun hizmetlerinden faydalandığı Samandağ Kadın Yaşam Merkezi, mutfak, çamaşırhane ve çocuk oyun alanlarıyla kadınlara, kız çocuklarına ve ailelerine hizmet veriyor. 

Programlar, kadınlardan gelen geri bildirimler doğrultusunda düzenli olarak uyarlanıyor. Merkezde özel eğitim öğretmeni olarak görev yapan Manolya Su Özçelik, “Katılımcılar, deprem öncesinde yaptıkları koro çalışmalarının yeniden başlatılmasını talep etti,” diyor. “Haftalık çalışmalara başladık ve Ağustos ayında birlikte sahne almaya başladılar. Bu, dayanışmayı güçlendiren çok anlamlı bir adım oldu.”

Yerel paydaşlar, merkezin acil müdahale aşamasının ötesinde sürdürülebilirliğinin sağlanmasının önemini vurguluyor.