Liderlik ve siyasi katılım

Türkiye'de kadınların ulusal ve yerel seçilmiş organlarda siyasal katılımı ve temsili küresel ortalamanın altında seyretmektedir. Dünya Ekonomik Forumu’nun Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Raporu 2024’e göre Türkiye, siyasi katılımda 114’üncü, ekonomik katılım ve fırsatlarda ise 133’üncü sırada yer almaktadır.

2024 itibarıyla 18 bakandan sadece biri kadındır. Bu oran ile Türkiye, OECD ülkeleri arasında son sırada yer almaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki (TBMM) milletvekillerinin yüzde 20’si kadın olup bu, Cumhuriyet tarihinin en yüksek oranıdır. Bu oran yine de dünya ortalaması olan yüzde 27’nin gerisindedir. Kadınlar yerel siyasette de çok düşük oranlarda temsil edilmektedir. Belediye başkanlarının yalnızca yüzde 3’ü, belediye meclis üyelerinin yüzde 11’i ve köy muhtarlarının ancak yüzde 1’i kadındır. 

BM Kadın Birimi’nin Türkiye’deki Faaliyetleri 

BM Kadın Birimi, Türkiye'de faaliyete geçtiği 2012 yılından bu yana, özellikle yerel düzeydeki karar alma pozisyonlarında kadınların liderliğini güçlendirmek ve siyasi katılımlarını artırmak için çalışmaktadır. BM Kadın Birimi Türkiye, Türkiye’nin kadınların güçlenmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusundaki taahhütlerini yerine getirmesi için hükümete destek vermekte, toplumsal cinsiyete duyarlı mevzuat, plan ve bütçeleri teşvik etmektedir. Seçimle gelinen makamlarda, özel sektörde, kamu kuruluşlarında ve sivil toplumdaki kadınların liderlik ağlarını, kapasitelerini ve diyaloglarını güçlendirmek için çalışmaktadır. 

BM Kadın Birimi, 2021-2024 yılları arasında, İsveç Hükümeti tarafından İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı (SIDA) aracılığıyla finanse edilen "Siyasette ve İş Hayatında Kadınların Liderliğinin ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Güçlendirilmesi Projesi"ni yürütmüştür. Proje; 

• Kadınların siyasi karar alma süreçlerinde ve özel sektörde liderliğinin güçlendirilmesi, 
• Yerel düzeyde siyasi görevlere aday olacak istekli, çeşitliliğe sahip ve yetenekli kadınlardan oluşan bir kadronun oluşturulması, 
• Farklı siyasi görüşlerden kadınlar arasında dayanışma ve toplumsal cinsiyet eşitliği bilincinin artırılması, 
• Ulusal ve siyasi yasal çerçevenin geliştirilmesi ve yerel düzeyde toplumsal cinsiyete duyarlı yönetişimin güçlendirilmesi, 
• Toplumsal cinsiyet eşitliğinin geliştirilmesinde erkek liderlerin katılımının güçlendirilmesi, 
• Medya çalışanları ve kuruluşlarıyla birlikte çalışarak, medyada kadınların kalıp yargılardan arındırılmış tasvirlerinin geliştirilmesi amaçlarına sahiptir. 

BM Kadın Birimi, 2014-2020 arasında Parlamentolar Arası Birlik (IPU) ile Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Kadın-Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu (KEFEK) ortaklığıyla, İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı (SIDA) tarafından finanse edilen Türkiye'de Siyasi Liderlik ve Siyasi Katılımda Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Projesi’ni hayata geçirmiştir. Kadınların siyasi liderliğini ve karar alma süreçlerine katılımını güçlendirmeyi amaçlayan projenin temel başarıları ve etkinlikleri şunlardır: 

• Toplumsal cinsiyet eşitliğini ve kadınların karar alma süreçlerine katılma hakkını geliştirecek politikaları savunmak; 
• Türkiye’nin uluslararası yükümlülüklerine uymasını sağlamak amacıyla 38  yasaya ilişkin öneriler geliştirmek; 
• Kadın ağlarının bölgesel konferanslar aracılığıyla TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu ile etkileşime geçmesini sağlamak; 
• TBMM ile birlikte toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme araçları geliştirmek; 
• 200’den fazla toplumsal cinsiyet eşitliği savunucusuna, kadın adaya ve belediye meclisi üyesine toplumsal cinsiyete duyarlı liderlik ve toplumsal cinsiyete duyarlı planlama konusunda eğitim ve çalıştaylar düzenlemek; 
• 250’den fazla iletişim ve medya öğrencisine medyada kadınların temsilinin geliştirilmesi konusunda eğitim vermek; 
• TBMM, bakanlıklar ve belediyelerden 500’ü aşkın katılımcının toplumsal cinsiyet eşitliği, toplumsal cinsiyete duyarlı planlama ve bütçeleme bilgi ve becerilerini artırmak; 
• Yerel yönetimlerin yurttaşların, özellikle de kadınların cinsiyete dayalı spesifik ihtiyaçlarını değerlendirme ve ele alma araçlarını geliştirmek; 
• Kadın liderliğinin önemini vurgulayan kampanyalar yürütmek. 

BM Kadın Birimi’nin Türkiye'de liderlik ve siyasi katılım alanındaki çalışmaları hakkında daha fazla bilgi için bu notu inceleyebilirsiniz: Siyasette ve İş Hayatında Kadınların Liderliğinin ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Geliştirilmesi Projesi.