Kadın erkek eşitliğine duyarlı planlama ve bütçeleme

Kadın erkek eşitliğine duyarlı bütçeleme (KEEDB) cinsiyet finansmanı boşluklarını dikkate alıp kapatmak için gerekli eylemleri belirlemek ve kadın erkek eşitliği ile kadınların güçlendirilmesine yönelik ulusal ve yerel taahhütlerin yeterli bir biçimde finanse edilmesini sağlamak için merkezi ve yerel idari bütçeleri analiz eden bir kamu politikası aracıdır. 

BM Kadın Birimi Türkiye; merkezi hükümet, belediyeler ve sivil toplum kuruluşlarının bütçelerinin kadın erkek eşitliği perspektifiyle analiz edilmesi, hazırlanması ve izlenmesi için bu birimlerin kapasitelerini güçlendirmek üzere onlarla birlikte çalışmaktadır.

BM Kadın Birimi’nin Türkiye’deki Faaliyetleri

Aralık 2020'de BM Kadın Birimi, Avrupa Birliği tarafından finanse edilen üç yıllık Türkiye’de Kadın Erkek Eşitliğine Duyarlı Planlama ve Bütçelemenin Uygulanması projesine başladı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın ortak olduğu proje, kadınların yaşamlarını iyileştirmek ve kadın erkek eşitliğine duyarlı kalkınmayı teşvik etmek üzere kadın erkek eşitliğine duyarlı bütçelemenin (KEEDB) yerleşik eşitsizlikleri nasıl giderebileceğine odaklanmaktadır. Amacı, kadın erkek eşitliği perspektifini bütün ulusal ve yerel politika oluşturma ve bütçeleme süreçlerine entegre etmektir. Projeyle, yerel ve ulusal düzeyde teknik destek ve rehberlik sağlanmıştır. Proje, seçilen bakanlıkları ve dört pilot belediyeyi (Edirne Belediyesi, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi) hedeflemiştir.

Projenin temel faaliyetleri arasında şunlar vardır:

• KEEDB'nin etkin bir biçimde uygulanmasına yönelik rehberlik ve destek sağlamak amacıyla Danışma Kurulu, Teknik Çalışma Grubu ve Bütçe Gruplarının oluşturulması ve işleyişi,
• KEEDB'ye yönelik olumlu tutum oluşturmak amacıyla üst düzey yöneticilere ve üst düzey temsilcilere yönelik farkındalık artırma seminerleri,
• Kamu görevlilerine ve Belediyelere yönelik, KEEDB analizinin en iyi örneklerine ve bu analizin etkin bir biçimde uygulanmasına odaklanan eğitim programları,
• KEEDB hakkında sürdürülebilir bilgi kaynağı oluşturmak amacıyla çevrimiçi bilgi yönetimi platformunun kurulması,
• Projenin sürdürülebilir bir biçimde sahiplenilmesi ve yapıcı işbirliğini geliştirmek amacıyla deneyim paylaşımı ve diyalog toplantıları,
• Belediye hizmetlerine ilişkin KEEDB analizinin yapılması, KEEDB Analizi Rehberinin geliştirilmesi.

BM Kadın Birimi Türkiye, Türkiye'de Siyasi Liderlikte ve Siyasi Katılımda Toplumsal Cinsiyet Eşitliği (2014-2020) Projesi kapsamında, toplumsal cinsiyete duyarlı parlamento bütçelerinin geliştirilmesine yönelik kapasitelerin ve pilot önlemlerin geliştirilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) idari birimleriyle birlikte çalıştı. Temel başarılar ve etkinlikler arasında şunlar sayılabilir:

• TBMM Sekretaryasının 2019 Bütçe Çağrısı ve 2018-2022 Stratejik Planına toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme ve ilgili performans göstergelerinin entegre edilmesi;
• TBMM'de yeni personelin göreve başlama eğitimine toplumsal cinsiyet eşitliği farkındalık modülünün dahil edilmesi;
• Bütçe süreçlerinden sorumlu 215 parlamento ve bakanlık personelinin toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme konusunda eğitilmesi;
• Boşlukları belirlemek ve Parlamentoda toplumsal cinsiyet eşitliğini ilerletmeye yönelik projeler önermek için Parlamento bütçesinin analizinin yapılması;
• 23 belediyeden kamu görevlilerine ve kadın liderlere toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme ve hizmet sunumu konusunda eğitimler verilmesi ve söz konusu eğitimlerin kendi bölgelerinde somut uygulamalara yol açması.

Proje hakkında daha fazla bilgi için İnternet sitesi ve broşüre ulaşabilirsiniz.

BM Kadın Birimi, 2012 - 2015 yılları arasında, Kadınların İnsan Haklarının Geliştirilmesi başlıklı BM Ortak Programının toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme bileşenine UNDP ile birlikte liderlik etti. Sabancı Vakfı tarafından finanse edilen Proje, 11 ildeki yerel yönetimlere, kadın sivil toplum kuruluşlarına ve kadın çalışmaları merkezlerine, yerel yönetimlerin plan ve bütçelerinin ulusal toplumsal cinsiyet eşitliği taahhütlerine uyumunu denetleme konusunda yardımcı oldu.